Hito Labi me Barjamë

Me bimbashin ballë për ballë

Dy revole bashkë ja dhanë.

Shqiptarët e kanë adet

Kush tradhton,

 Plumbi e pretë!

Nuk kishin kaluar shume vite nga vrasja e njerit nga konsujt e mëdhenj të manastirit në  veri të  vëndit, ishte pikërisht viti 1902 kur shqiptari nga kosova pa ju dridhur dora shtiu mbi të. Kjo ngjarje bëri  bujë  të  madhe dhe kudo në  vënd filloi revolta kundër shtypjes e shfrytezimit nga pushtuesit osmanlli.  Ishte marsi i vitit 1908 dhe në  Gjirokastër vritet nga dora trime e Hito Labit, bimbashi majori osmanlli Xhonturk i Gjirokastrës Halil Boshnjaku. Ky i fundit ishte komandant i xhandarmërisë  dhe forcave të  Gjirokastrës ishte bërë  tmerr i  qytetit në  vitet 1900-1908 deri në  momentin që u lanë  hesapet me të.  Dy herë  u ngarkua nga komiteti i  kryengritësve të  Labërisë  dhe të çetës Ҫerçiz Topulli, për të  larë hesapet me këtë  bimbash të  pa sjellshëm, arrogant dhe kriminel me popullin e Gjirokastrës, por nuk ja gjetën anën, sepse, ai iformohej nga langot e tij dhe për ditë  të  tëra u mbyll në  zyrën e tij të punës shumë i frikësuar. Në  vitet 1900-1908, çeta e lirisë  e udhëhequr trimërisht nga guximtari heroik Ҫerciz  Topulli i kishte shtuar shumë  aksionet, ndërsa forcat xhonturke që ndodheshin aty e bashkë  me to edhe qeveritarët e kohës ishin bërë  “sus” duke kërkuar që  të dorezoheshin luftëtarët e lirisë, nën pretekstin se do t’u falej jeta. Por luftëtarët ishin betuar se nuk do te rreshtnin deri kur të  shpallej Pavarësia dhe ti kthehej liria vëndit, duke u shporrur njëherë  e përgjithmonë, nga vendi ynë  turqit osmanlli. Ja ç’farë na thotë  dokumenti Turk i vitit 1907, për të  ndjekur dhe asgjësuar çetën e Ҫerciz Topullit. Komanda ushtarake e Janinës  për komandën qeveritare të  Gjirokastrës.  ” Të  pregatiten dy batalione ndjekësish këmbësorie dhe të  vihen në  ndjekje të  kryengritësit Ҫerciz Topulli, që ndodhet mes Leskovikut dhe Ersekës, me një  çetë  të  zgjeruar.” Por çeta studjonte dhe ndiqte veprimet e osmanllinjve. Vendimi për të  qëruar bimbashin Turk Halil Boshnjaku u bisedua gjatë  nga Ҫercizi dhe Idriz Guri. Nga komiteti kryengritës u vendos që  së shpejti të  laheshin hesapet me të. Për këtë  u dërguan dy luftëtarë  të  çetës Hajredin Tremishti dhe Zeman Mashkullora, mirëpo, bimbashi rrinte i strukur si miu dhe nuk dilte nga dhoma e tij, i ruajtur nga forca të shumta xhandarmërie. Dy here  e vunë  në  pritë,  por bimbashi i njoftuar nga segmentet e tij nuk doli. Atëhere, patrioti Hito Labi, duke ndjekur nga afër zhvillimet e kësaj ngjarje kur u takua me Hajredin Tremishtin:, i thote: - Këtu jemi në  Labëri dhe armiku ynë bimbashi,  po na tremb dhe frikson popullin dhe njerzit tanë të  pafajshëm, prandaj neve do ti lajmë  hesapet me të, njëherë  e mirë,  ne Labët dhe askush tjetër. Dhe nuk vonoi shumë, e ashtu u bë. Hitua me zemër dhe trup të  ngjeshur u lëshua mbi bimbashin turk sëbashku me luftëtarë  të  tjerë. Në  krah qëndronte Barjam Prongjia, një  djalë  trim dhe besnik i pa epur i Hitos. E ruajtën atë  ditë bimbashin, deri sa e nxorën në  pritë. Të dy si dragoj,  u lëshuan mbi të  pa pyetur nga taborret që  e ruanin dhe ja lëshuan me revole njëkohësisht, duke e lënë  të shtrirë  në  tokë. Kjo ishte llogaridhënja e bimbashit për ç’farë  kishte bërë. Sakaq ngjarja bëri bujë dhe u përjetësua në  këngë  dhe u përhap  anë  e mbanë vëndit.

Doli shkurti hyri Marsi

Në  Gjirokastër u vra bimbashi

Hito Labi, gunë  bardhë

Gjirokastër bëre hatanë

Me bimbashin ballë  për ballë

S’eç  i bëre temenanë

Hito Labi me Barjamë

Dy revole, bashkë  ja dhanë 

Të  dy trimat pasi u siguruan se detyra ishte plotësuar tërësisht nën mbrojtjen e forcave kryengritese, u larguan në  drejtim të malit të  “Gjerë’. Menjëherë  pas ngjarjes, komanda xhonturke nëpërmjet Janinës, do të  vinte në  djeni portën e lartë  në  Stamboll. “Bimbashi i Gjirokastrës u vra sot në  qytet nga të  pabindurit e maleve dhe për këtë  kemi vënë  në  ndjekje një  tabor me 150 vetë,  me në krye oficerët më  të  mirë”  Të  nesërmen e 18 marsit, në  mëngjes pas një  sinjali të ardhur nga agjentët osmanë,  me forca të shumta rrethojnë  Mashkullorën, ku ndodhej çeta e Ҫerciz Topullit. Luftimet u ndezën të  përgjakshme, shkruan në kujtimet e tij bashkëluftetari dhe shoku i Ҫerçizit,  Sh. Hajro, ne librin e tij kushtuar kësaj ngjarje në  gjirin e “Lëvizjes Patriotike”. Pas orëve të  tëra luftimesh, çeta mundi të  çante rrethimin dhe të  largohej duke lënë  në  fushën e betejës, njërin nga trimat  e çetës, Ҫercizit, Hajredin Tremishti. Në 19 mars, prefekti i Gjirokastrës do ti shkruante Valiut të  Janinës. “ Përleshja e Mashkullorës përfundoi  duke mbetur të  vrarë,  ushtarë  dhe civila 20 vetë. Ҫerçizi me çetën e tij kanë  çarë  rrethimin dhe kemi djeni për drejtimin e tyre. Përfundimet jua njoftojme veçanërisht. Prefekti”populli e ka skalitur në  këngë këtë ngjarje.

Proto marsi në  të  hyrë

Asqerë  nga Janina vijnë

Në  Mashkullorë  në  brinjë

Rrethuan fshat e xhaminë

Lidhe pleq e parësinë

Komitet këtu të  vijnë

Zunë  boritë e  po bijnë

Hodhën batarenë  e parë

Na e vranë  Hajrullanë (Hajredinë)

Ҫercizi e tha një  fjalë

Hakën nuk e lëmë  pa marrë

Do ta mbush rrapin të  vrarë

Trimëria e Hito Lekdushit (Labit)  dhe Barjam Prongjisë  u hap e mori dhenë. Prandaj edhe sot e kësaj dite, ata kujtohen në  këngë.!

Hito Labi me Barjamë

Me bimbashin ballë  për ballë

Dy revole bashkë  ja dhanë

Një  bimbash me gjak e lane.

Dhe për të mbajtur gjallë e përkujtuar këto figura, këtë vit në fshatin e tij të lindjes u vendos edhe shtatorja e këtij heroi që do të kujtohet në breza.Lavdi veprës  së lavdishme në mbrojtje të interesave të Kombit.