Një video nga deputeti i Lumit të Vlorës-Vullnet Ruzhdi Sinaj bashkë me shoqëruesit e tij. Një udhëtim mes maleve, luginave, gërxheve dhe monopateve. Përmes kamerës peizazhi rrotullohet dhe malet
kryelartë duken sikur hedhin një valle
të rëndë ...Dëgjohen cicërimat e zogjve
, të lehurat e qenve të ndonjë stani dhe heshtja e natyrës që flet gjuhën e dhimbjes e mallit të njerzve të
ikur- në botën tjetër apo të larguar në qytete e tutje- në botën e madhe si mërgimtare... Rrugëtimi
përfundon poshtë, atje ku midis Këndrevicës dhe Çipinit ndodhet, Vermiku-
vendlindja ime dhe vatra jonë, stërgjyshore tashmë i braktisur.. Zemra mu dritherua! Sa kujtime
mu rizgjuan dhe sa rrëfime të prindërve
e sidomos të gjyshes time- kur
bashkebisedoja me të, netëve të dimrit pranë
oxhakut. Nga fundi i videos duken gjurmët e trojeve të fisit Bletaj, prej nga gjyshja ime ishte
bijë. Pasi le Llufën e Nivicës, aty ne Kryet e ujit, në Bletaj fillon sinori Vërmikut. Aty jetuan me
nder e dinjitet breza të tërë, me shpirtin
lab të paepur, krenarë dhe në përballje
të pareshtur me natyrën, ashpërsinë e maleve dhe rrëmetet e kohrave. Aty mes
maleve ngriten e seliten jeten, kenduan ne dasma e vajtuan ne vdekje. Çdo
pllaje , gerxh, kodrine, perrua, burim, qafe, shpelle, pyll apo mal, aty mban
një emër, ka një
histori , mbart gjurmët e brezave të
tërë që jetuan në
ato male. Vendlindja nuk është
thjeshtë gjeografi dhe toponimi
por edhe hartë shpirtërore, ontologji e
qënies- kujtesë, histori, identitet, mall dhe nostalgji. Aty janë rrënjët tona
të mpleksura me historinë dhe kujtesën. Malet nuk ishin vetëm dekor por
miku, aleati, bashkëbiseduesi dhe dëshmitari njeriut të atyre anëve. Me peshën
e halleve mbi shpinë dhe detin e derteve në shpirt, në vetmine e madhe , banori atyre anëve fliste e
kuvendonte me malet:
O ju male me deborë
Pse s' qani hallet e mia
!
Malet aty jane topografia e shpirtit të banorëve, reliev i i dhimbjes së ngurtësuar
dhe simbol i qëndresës përballe
furtunave të kohës...Për kë lind dielli
tani atje mbi ballkonin e Kendrevicës?
Për kë këndojnë zogjtë?
Për kë gurgullojnë burimet, e me kë flet era që
fryn nga Qafa e Pishës? Për
kë psherëtijnë stinët në
Qafën e Varreve? Njerzit
kanë ikur por shpirtrat e tyre jane aty, në
rrënojat e shtëpive dhe rrënjët e historisë . Me ata shpirtra flasin
erërat, psherëtije pyjet, gurgullojnë
ujrat, vajton qyqja në Rot, Duke
pare atë
dekor madhështor malesh të
vetmuara e të braktisura, prej tokës ngrihet zëri nostalgjik i
shpirtrave të mërguar:
O ju male qysh duroni, o
male!
Kur me bore u mbuloni
Zile e këmborë s'dëgjoni
Zjarre në stane s' shikoni
O male!
Kënga i referohet periudhës së dimrit, kur stanarët me bagëtitë e tyre zbrisnin në vërri dhe malet mbeteshin shkretë. Kurse tani ato vënde të bekuara, ato male, ai vënd...përjeton dimrin e vetmisë së madhe, braktisjen ...Por rrënjët jane atje..Atje koha ka ndalur dhe është kondesuar në mall, nostalgji dhe kujtesë...!