Kur përmëndim sot emrin Kurvelesh, kemi parasysh 15 fshatrat që përbëjnë këtë Krahinë. Të gjithë fshatrat, shtrihen në hapsirën qiellore dhe duken se janë ulur në prehër të maleve. Këta male te sertë, që janë aleatë të përjetshëm, në të mirë e në të keq! Historia e kësaj krahine dëshmon për shumë ngjarje të rëndësishme duke u vënë përballë rrebesheve të kohës. Por, Kurveleshi ka qëndruar, me dinjitet. Pa e mekur vështrimin, pa e thyer gjurin. Kurveleshi, si gjithë Labëria, ka pësuar mbi kurriz goditje të mëdha tronditëse, djegje, shkatërrime nga të gjitha pushtimet. Por më mizoret kanë qënë ato të vitit. 1913- 1914, ku andartët grekë, me urë zjarri në dorë, dogjën Kurveleshin. E megjithate Lebërit nuk u përkulën. Në udhëtimin e tij Çajld Haroldi, shkroi: “ Të rreptë bijtë e Shqipes!” Vetitë nuk u mungojnë, por, të ishin më të arrira. Kush e duron si ata mundimin e luftës!? Shkëmbijtë e tyre s’janë më të patundur se ata, në rast rreziku dhe nevoje! Ç’armiq për vdekje, por sa miq besnikë! Kur besa, a nderi i thërret të derdhin gjakun, si trima turren ku i thërret i pari i tyre. Heronjtë dhe trimëritë e tyre s’kanë të sosur. Le të ndalemi tek njëri prej tyre, Damua!
Damo Laba, i biri Labës e Fatimes, i datlindjes 1895, lindur në Progonat të Kurveleshit në një familje tejet
të varfër, ku mungonte edhe brumi në
magje, por i mbrujtur dhe frymëzuar nga tradita të larta patriotike. Damua ishte pjesmarrës në luftën e vitit 1914, kundër andartëve grekë. Ai krijoi një urrejtje të pa kufishme kundër pushtuesve dhe ai e dinte mirë se pa shporrur ata, në vënd nuk do të kishte qetsi. Në vitin 1920 ai, j’u bashkua
qindra luftëtarëve pjesmarrës me
armë në
dorë në luftën e Vlorës. Gjithashtu ai ka marrë pjesë në Revolucionin e 24, kundër
Ahmet Zogut. Vetë prefekti i Kurveleshit në
atë kohë, Tahir Kolgjini vuri në
dispozicion 500 franga ari, për kokën e
e Mustafa Matohitit, por ai nuk pranoi dhe shkoi tek Mustafai dhe i tha:
- Bëj kujdes se koka jote paguhet me flori dhe preku grykën e dyfekut. Këta
ishin atdhetarët, që kur bëhej fjalë për
Atdheun, pavarësisht përkatësive ata bëhen bashkë. Atdheu është një dhe
të gjithë i detyrohemi me jetë. Më vonë mori
pjesë në batalionin “Themelko” me komandant
Bedri Spahiun dhe me një sulm të befasishëm shkatërruan një autokolonë
gjermane ku i shkaktuan dëme të shumta në njerëz dhe armatime. Ai u inkuadrua ne batalionin
e ndjekjes dhe mori pjesë në çetën e
Muharrem Rushitit, por kur ktheheshin nga Salaria në vëndin e quajtur “Qafa e Kreshës”
ranë në pritë, në duart e pushtueseve fashistë italianë, mirëpo, Damua dinte
Italisht dhe u foli në gjuhën e tyre. Ai me zgjuarsi, përdori dredhitë e tij dhe
e shpëtoi çetën nga duart e pushtueseve.
Por Damua nuk ndalej, ai me murtajën e tij gjatë luftimeve në Hormovë
bëri kërdinë mbi gjermanët të
cilët kishin pushtuar atë zonë. Ja c’farë
thonë edhe vargjet e një kënge, e
trasmentuar gojë me gojë nëpër breza deri në
ditët e sotme;
Kjo Hormova, gërxhe, pllaja,
Qëlllon Damua me murtaja,
Gjermanët bëri bëzhdaja,
Gjermanët mbrapa ç’ju vunë,
Damon dot nuk e zunë,
Nga këmbët ishte furtunë,
Mortaja ç’u hapi punë
Së fundëmi
Damua ka marrë pjesë në luftimet me çetat teritoriale deri në
çlirimin e vëndit. E megjithatë, e gjithë kjo narrativë e tij do të përfundonte jo ashtu si e mendonte Labua edhe pse ai, e bëri luftën e tij. Nga martesa
me Pero Shupo Qëndro shumë gurë e driza,
ja penguan udhën. Aty në këtë tokë, ku kërleshen revolta, bindja, urrejtja
dhe dashuria. Kështu e kaloi jetën Labua me net pa gjumë,
e ëndrën që su pa. Njeriu zhgënjehet, kur shprehet menjëherë, pa u menduar dhe kur beson shumë. Por Labua i besoi
verbërisht asaj për të cilën kishte
luftuar, ndaj nuk kishte nevojë për mëshirë. Ai
e ndërtoi jetën e tij, aty ku mes klasave të dikurshme u krijua një lumë
urrejtjeje. Kjo urrejtje, që kthehej jo në dashuri, por në lëndim. Qëndrimi i
pushtetit të ri ndaj tij, do t’ja linte në
heshtje bëmat e tij. Por, historia nuk fshihet. Kalvari i vuajtjeve
një ditë do të merrte fund. Damo Lab Kuca me dosjen
nr.353, me vendim nr.28, dt . 09 . 02 . 1996, është shpallur veteran i Luftës. Një shpërblim i vonuar, por i
merituar. Vetë, Damua nuk ja mbriti, por e ndjen, aty ku na kundron, në hapsirën qiellore, sepse jeta kur hesht gjithmonë flet për ata që dëgjojnë. Jeta është si një
copë letre, që nëse rrudhoset, kurrë nuk mund të kthehet
si’ç ishte në fillim
veç, bëmat ngelen! Ndaj Laba jeton!