loader
Loading...
Këputen dy yje... !

Faleminderit pafund artistit Agur Toska për realizimin e kësaj elegjie. Inspirimi për krijimin e këtyre vargjeve vjen nga historia që nëna më tregonte shpesh plot dhimbje dhe mall për dy djemtë e mitur që vdiqën brenda një dite. Në vitet 40, në malet e Labërisë, nëna dhe babai im u bashkuan. Lajmësi e dinte mirë që ata kishin ngjashmëri të mëdha, në tipare dhe karakter. Për koiçidencë edhe mbiemri i tyre ishte identik. Madje veç të tjerave ata kishin edhe të njëjtën fatkeqësi - secilit i kishte vdekur bashkëshorti i parë dhe secili mbante në duar nga një djalë të vogël, kujtim i gjallë i një udhe të ndërprerë në mes. Martesa e tyre nuk ishte vetëm bashkim zemrash, por edhe rindërtimi i jetës nën trysninë e shkatërrimit të luftës dhe terrenit të ashpër malor me dimra të gjatë e të egër. Të dy djemtë ishin nga dy vjeç kur prindrit e tyre u bashkuan dhe po rriteshin pranë njëri-tjetrit, nën çatinë e shtëpisë prej guri në malin e Çipinit, mbi Mesaplik. Mes tingujve të natyrës në Dederonjë. Por fati i keq, që shpesh në ato vite nuk kursehej, goditi sërish. Pas tre vjetësh, brenda një dite, brenda një ore, të dy djemtë u shuan papritur. Si dy qirinj që fiken nga e njëjta frymë. Dhimbja ishte tepër e madhe. Gjithashtu edhe përkrahja e ngushëllimi prej komunitetit ishte i pakrahasueshëm. Kur arsyeja nuk mjafton për ta shpjeguar situatën, pason një heshtje e rëndë misteri. Atë ditë, në shtëpinë e tyre kishte hyrë një grua që në zonë i druheshin për “syrin e keq”. Bestytnia e “syrit të keq” ka qenë prej shekujsh fenomen i njohur kulturor dhe psikologjik i trashëguar në zonë. Por e vërteta mbeti e pazbuluar. Ishin vite të vështira. Vdekshmëria foshnjore dhe e të miturve ishte e lartë në atë kohë. Toka mbante ende gjurmë materialesh të kontaminuara nga lufta, barëra të egra helmuese, ujëra të pasigurta. Një pickim i padukshëm nga një gjarpër helmues mjaftonte për të marrë një jetë të brishtë në çast. Historia e tyre mbeti si një rrëfim i trishtë dhe enigmatik i kohëve kur jeta varej nga fije të padukshme, dhe kur njeriu, përballë të panjohurës, lëkundej mes besimit, frikës dhe realitetit të ashpër të natyrës.                                                                                                

Dy djem gjithë lezete                                                                                                                

Zerdeli e Jahe                                                                                                                        

Prurë edhe gjete                                                                                                                                              

Rritur asaj Gllave                      

 Shikon Dederonja                                          

Lisatë  me hije                                                          

Ku flenë shqiponjat                                           

Pas nënës dy yje                                            

 Njëri s’thoshte babë                                       

Tjetri nuk thosh’ nënë                                  

U vunë në një krah                                       

Krahu që kish rënë                                     

 Shikon Dederonja                                      

Dhe lisat me hije                                         

 Ku flenë shqiponjat                                          

Ndriçojnë dy yje                                              

Te burimi Sqevës                                       

I merrje për dore                                    

 Tek gryk e bucelës                                     

 Pinin ujë  bore                                                      

Një e premte zezë                                                                                                                            

Me fëmijët ç’pati                                   

 Ikën sikur sqenë                          

Brënda një sahati                       

Babai lis i gjatë                                    

 Mbi të gjithë  lisat                                  

Jetim i pa fat                                              

Në  zemër dy shtiza                                                                                                                                          

Ҫ’patët o bonjakë                                                                                                                                                        

Ligjëron një  nënë                                                                                                                                                             

Keni për ta thënë                                                                                                                       

Kur të  jemi bashkë