1.Zenel Kurveleshi është nënshkrimi në gazetë.Zenel Kurveleshi është një emër i panjohur për shumicën, por ai mbart një peshë të thellë historike. Ky nënshkrim, "Zejnel Kurveleshi",mund të jetë një pseudonim i përdorur nga patriotët shqiptarë.Ndoshta ata që shtegtonin përtej kufijve të Perandorisë Osmane.Mund të ketë qenë një emër i njohur, për ata që e njihnin aso kohe.Por shumë prej nesh nuk e kanë dëgjuar kurrë. Mund të ketë qenë dikush brenda mureve të Perandorisë ose jashtë saj. Ose ndoshta diku tjetër.Kohët ishin të errëta. Mëmëdheu shqiptar, po kalonte një periudhë të vështirë. Ajo kohë ishte shekulli i pestë i sundimit osman. Viset, që dikur ishin vendstrehime të shenjtorëve, ku buronte një energji e jashtëzakonshme dhe ku lindnin figura të shenjta, tani ishin nën pushtimin otoman. Ky vend, i cili dikur kishte mirëpritur shenjtorë.Ky vend kishte qenë një burim frymëzimi për të gjithë.Ky vend aso kohe ishte nën shtrëngatën e një perandorie të huaj që po shtypte çdo shenjë të identitetit dhe të kulturës.

2.

Zenel Kurveleshi është një figurë, që mbart në vetvete një angazhim të thellë për gjuhën shqipe. Z.K ishte i shqetësuar për ruajtjen e identitetit kombëtar shqiptar gjatë periudhës osmane.Piskama e tij,e shkruar në vitin 1909.Po ajo ishte një thirrje e fuqishme që vinte nga thellësia e shpirtit të një patrioti të shqetësuar për fatin e kombit të tij.Në atë kohë, Shqipëria po kalonte një periudhë të vështirë.Sunduar nga Perandoria Osmane dhe shumë viset arbërore, kishin nisur të asimiloheshin.A nuk ishte kjo shenjë për një komb që ishte duke humbur lidhjet e tyre me gjuhën dhe kulturën?

3.

Zenel Kurveleshi, në një mënyrë poetike dhe plot pasion, e shprehu këtë shqetësim. Z.K ishte duke thënë se atdheu ynë, një vend që dikur kishte lindur shenjtorë,po jetonte nën hijen e otomanizmit dhe asimilimit.Ky patriot shprehu dhimbjen për humbjen e identitetit kombëtar dhe kërkoi me ngulm, që shqiptarët të ruanin gjuhën e tyre.Kjo si pasaportën e vetme për të mbijetuar si komb.Për Kurveleshin,gjuha shqipe ishte simboli i përjetshëm i rezistencës dhe i ruajtjes së shpirtit kombëtar shqiptar.Edhe kur perandoritë po përpiqeshin të shkatërrojnë këtë trashëgimi të shenjtë.Ai e kuptonte se gjuha nuk është thjesht një mjet komunikimi. Por një forcë jetike, që mban të gjallë çdo komb.Një lidhje e pandashme me historinë, kulturën dhe traditat e tij.Piskama e Zenel Kurveleshit është një kujtesë e fuqishme.Një thirrje që nuk ka kohë. Dhe që ndoshta rezonon edhe më fuqishëm sot, kur gjuha dhe kultura shqiptare vazhdojnë të kenë sfida për të mbijetuar dhe zhvilluar.Në një botë të globalizuar dhe të ndryshuar,ku identitetet kombëtare shpesh rrezikojnë të zbehen,mesazhi i tij mbetet i paçmuar.Ai na thotë që vetëm duke mbrojtur gjuhën tonë. Mund të ruajmë shpirtin tonë kombëtar, që na bën të fortë dhe të bashkuar në çdo kohë.

4.

Pra, ky Zenel Kurveleshi,që e gjejmë si autor të poezisë të botuar në vitin 1909 në "Kalendari Kombiar".Diku nga ajo periudhë, nëpërmjet një poezie, lëshoi një thirrje të fuqishme shpirtërore për bashkëfshatarët e tij kurveleshas. Ajo poezi ishte një apel i fuqishëm për zgjimin shpirtëror dhe për ruajtjen e identitetit kombëtar.Ai ishte duke shprehur shpresën dhe besimin se liria ishte afër.

Poezia e tij thotë:

"Kurvelesh kaza e vyer

sot që na zbriti lirija

pa mendohu gjatë e gjerë

se na ndihu Perëndija..."

5.

Ky varg është një thirrje për të mos humbur shpresën.Për të besuar në ardhmërinë e kombit shqiptar e cila, edhe pse ende në formim,po afrohej.Ishte një thirrje,që ringjall besimin tek çdo shqiptar,që ndonëse po kalonte një periudhë të errët dhe të mbushur me sfida,ai duhet të ketë shpresë dhe besim në forcën e tij. Përmes këtij vargu, Zenel Kurveleshi na kujton se pavarësisht vështirësive të momentit. Pas çdo errësire, do të vijë drita. Pas çdo periudhe të mbushur me mundime dhe sakrifica. Kombi shqiptar do të ringjallet dhe do të ecë drejt një të ardhmeje të ndritur.

6.

Në vitin 1909, Shqipëria po kalonte një periudhë të vështirë nën sundimin otoman.Por mesazhi i Zenel Kurveleshit ishte një thirrje e fuqishme për shpirtin e kombit.Liria,ajo që shumë kishin ëndërruar,do të vijë.Ai i thoshte se, pavarësisht errësirës, që mbulonte atdhenë.Një ditë.Drita e lirisë do të shndërrojë çdo terr. Tri vjet më vonë, liria do të shpallej.Por ajo që kishte ndodhur që nga ato ditë ishte ndryshe.Ndërgjegjja dhe optimizmi ishin forcuar, dhe shqiptarët kishin filluar të ndjehen të fuqishëm dhe të gatshëm për të pritur ardhjen e lirisë.Ky ishte një moment historik. Pas shumë vuajtjesh, sakrificash dhe beteja të pashpresa, shqiptarët shihnin në horizontin e largët dritën e shpresës. Ata ishin të ngazëllyer. Të gatshëm të përballeshin me çdo sfidë, sepse besimi në të ardhmen e kombit ishte rinovuar.Në atë periudhë, çdo fjalë,çdo mendim dhe çdo veprim ishte një hap drejt një ëndrre të përbashkët: liria e Shqipërisë.

7.

Ky poet,por burrë kurveleshasi prek një problem të madh për shqiptarët,ashtu si rilindësit. Duke theksuar se mbetja në padijen dhe injorancën e madhe do të sjellë humbje .Ai bën thirrje për një zgjedhje të qartë.Të mos qëndrojmë më në errësirë. Ai e di se pa dituri, kombi do të humbasë rrugën dhe mundësinë për të arritur në lirinë e tij të plotë. Ai përdor një shprehje të njohur në gjithë krahinën, që pasqyron shqetësimin e tij për fatin e kombit: "duke mbetur të paditur mbetëm për lumë". Ky mesazh është një thirrje urgjente për çdo shqiptar.Që të kthehet nga shkatërrimi i padijes dhe të drejtohet nga drita e diturisë dhe arsimit.Kjo është një thirrje për arsimin dhe diturinë,për të mos lejuar që kombi të mbetet i mbyllur në injorancë,por të kërkojë dijen dhe të shqetësohet me ndërgjegjësimin kombëtar.Vetëm përmes arsimit, kombi shqiptar mund të ringrihet, të zhvillohet dhe të ecë përpara,të mos mbetet prapa. Poezia e Zenel Kurveleshit është një apel i fuqishëm për një shoqëri, që nuk mund të eci përpara,pa dijen dhe pa ndërgjegjen e lartë kombëtare. Mbemë për lumë pra mbemë keq e më keq,pra dhe shton sa vjen e varfërohet jeta...Zenel Kurveleshi shprehet se:"Fuqin s'ua kemi,pra s'kemi kondita, që të mësojmë gjuhë të huaja,pra gjuhën e pushtuesve e cila na ka folur edhe në ritualet fetare..." Kjo thënie pasqyron një nga shqetësimet kryesore të poeti.Ndikimi i gjuhës së pushtuesve, e cila kishte mbërthyer jetën e shqiptarëve dhe kishte depërtuar deri në ritualet fetare. Ai pohon se,edhe pse shqiptarët nuk kanë fuqinë për të mësuar gjuhë të huaja, është e rëndësishme që ata të ruajnë gjuhën e tyre, pasi kjo është dhurata e Zotit dhe pasuria që ata e kanë marrë si trashëgimi. Ai shton: "Nuk është dëm sa më shpejt gjuhën tonë të mërijmë atje ku na ka ngjizur Zoti." Ky është një mesazh i qartë për ruajtjen dhe forcimin e gjuhës shqipe,e cila është themeli i identitetit kombëtar të shqiptarëve. Z.Kurveleshi thekson se, megjithëse shumë kombe janë asimiluar dhe kanë harruar gjuhën e tyre, shqiptarët duhet të kujdesen për të ruajtur gjuhën e tyre,pasi ky është çelësi për ruajtjen e kulturës dhe besimit të tyre të lashtë. Në një tjetër fragment të një shenjtori si Naimi thuhet se: "Neve s'na sosë Perëndia, se na ka ngjizur vete... por kemi harruar se shumë kombe janë ngjizur në këtë dhe . Por se dhe shumë prej tyre u rrokanisën ndën dhe."Ky është një reflektim mbi forcën dhe qëndrueshmërinë e popullit shqiptar,i cili, edhe pse ka kaluar periudha të vështira, nuk ka humbur asnjëherë shpirtin e tij kombëtar.Ai paralajmëron se shumë kombe janë zhdukur,por shqiptarët, falë besimit dhe forcës që kanë nga Zoti, do të mbijetojnë. Poezia e botuar në gazetën "Kalendari Kombiar" është një thirrje e fuqishme për liri dhe ruajtjen e identitetit kombëtar.Ajo është pjesë e një lëvizjeje më të gjerë patriotike.Ku poezia kishte një rol të rëndësishëm në shpërndarjen e ideve për liri dhe vetëdijesimin e popullit shqiptar. Në një strofë të këtij vjershërimi, ai thotë:

"A e dini o vëllezër

nga na vjen varfëria

padija na ka mbuluar

soje del armiqësia..."

Ky varg i thellë tregon lidhjen e ngushtë mes padijes dhe varfërisë, duke theksuar se vetëm përmes diturisë dhe njohurive do të mund të luftohet armiqësia dhe të sigurohet një e ardhme më e mirë për Shqipërinë. Poezia e Zenel Kurveleshit mbetet një thirrje për të gjithë shqiptarët për të ruajtur gjuhën dhe kulturën e tyre.Do të dukej i tepërt komenti i këtij vargu. Ja këshilla e Zenel Kurveleshit për mëmëdhetarët e tij të lënë në varfëri dhe padituri.

”Mësonemi në mituri

si nuk e do vetëdija

pa s’vete mbarë ajo shtëpi

heq e vuan prindërija...

8.

Një thirrje në fakt është një piskamë e Z.Kurveleshit: ”Zotërinj pleq të katundit/sot kini punë në dorë/ jepni mësime popullit / të mos mbetemi të gjorë…..Ai thotë:” Pa doni shoqi shoqin të ndriçohet vetëdija...Si shqyrtuam në fillesë, dhe duke ecur radhë e radhë në sira, ky Zenel Kurveleshi u drejtohet pleqve të katundeve të Kurveleshit. Duke u dhënë mësime dhe udhëzime popullit të katundeve të tij. Përndryshe,siç shqyrton poeti,ata do të mbeten të gjorë.Ai i paralajmëron ata se, nëse nuk veprojnë dhe nuk përkujdesen për të ardhmen e kombit,do të mbesin të varfër dhe të pabindur ndaj trashëgimisë kulturore dhe gjuhës së tyre. Autori i poezisë vijon më tej duke thënë se, për një pagesë të vogël,pra për interesat e momentit dhe përfitime të vogla personale,ka ngelur keq njerëzia dhe u është larguar fryma e guximit dhe shpresës. Në këtë mënyrë, ai shpreh shqetësimin e tij për rënien e moralit dhe ndërgjegjes kombëtare,duke theksuar se shumë njerëz kanë harruar mësimet e vjetra dhe kanë shitur shpirtin e tyre për interesa të vogla,duke rrezikuar kështu të humbasin tërësisht identitetin dhe trashëgiminë. Poezia e Zenel Kurveleshit është një thirrje për shqiptarët, sidomos për ata që janë më të vjetër dhe më me përvojë, që të qëndrojnë të fortë dhe të mos lejojnë që përfitimet e momentit të fshijnë dashurinë dhe angazhimin për atdhenë dhe gjuhën shqipe. Ajo është një mesazh për kujdesin dhe përgjegjësinë ndaj trashëgimisë, e cila duhet të ruhet me çdo kusht për të siguruar një të ardhme më të mirë dhe më të dinjitetshme.

Më tej autori porosit:

”Në çdo katund një mësonjës

Bëtë mirë që të vëmë

në dac dëmet e botës

Më një anë duhet ti lëmë..

Dhe në fund poeti patriot kurveleshas thotë:

Më çdo cep të Shqipërisë

shkolla shqipe janë çelur

Veç fshatrat e Labërisë

enden dhe sot në gjumë…..

Nuk besoj se komenti i tepërt do të sqaronte plotësisht çfarë ka shkruar e zeza mbi të bardhë autori, që është një poet i panjohur, por gjithsesi një patriot kurveleshas, që do të mirën e mëmëdheut. ...Ai shprehet qartë për rëndësinë e mësimit të gjuhës shqipe, duke theksuar se kohët kanë ardhur dhe janë në një pikë kyçe. Ndërkohë që ne, shqiptarët, ende jemi të vonuar në rrjedhat ballkanike.Poezia e tij është një thirrje e fuqishme për ndërgjegjësimin e popullit shqiptar dhe për nevojën e shpejtësisë në ruajtjen dhe forcimin e identitetit kombëtar përmes gjuhës. Ky poet kurveleshas i drejtohet bashkëkombësve të tij për të ndaluar pasivitetin dhe për të filluar të ndërmarrin veprime për ta ruajtur dhe kultivuar gjuhën e tyre,pasi është një nga elementët më të rëndësishëm të mbijetesës dhe përparimit kombëtar.Ky mesazh është një nxitje, për të mos vonuar më shumë, sepse, sipas tij, koha është tashmë për të vepruar dhe për të mësuar nga të kaluarat për të siguruar një të ardhme më të fortë dhe më të pavarur.