E kam dëgjuar këtë  këngë  që  në  vitet e para të  rinisë time të  kahershëme dhe e këndonim në grup, të gjithë në  kor, djem e vajza. Edhe sot më  tingëllojne në  vesh vargjet, “Tundu bejkë e bardhë tundu, Natën  me hënë  duku”.  Kjo ishte kënga hit e kohës me termin e sotëm. Dhe këngët hit nuk harrohen lehtë, ato ngelen gjatë në kujtesën e njerzëve. Kjo këngë u krijua në vitin 1974 nga poeti i shquar i polifonisë labe, Lefter Çipa, dhe u interpretua për herë të parë nga grupi legjendar i Pilurit në Festivalin Folklorik të Gjirokastrës. Lefter Çipa (Pilur, 14 -2- 1942 – 18 -2- 2021 poeti i Labërisë.). Në vargjet “Tundu, bejke e bardhë tundu”,  autori përdor figurën e Bejkës së bardhë si një simbol të natyrës së bukur dhe të gjallë. Me “tundu” ai sikur i drejtohet malit, pemës ose peizazhit që lëviz nga era dhe kërkon të përcjellë: bukurinë dhe hijeshinë e natyrës,  gjallërinë dhe lëvizjen e saj,  një ndjenjë malli, dashurie dhe krenarie për vëndlindjen, lidhjen e fortë të njeriut me malet dhe vëndin e tij. Pra, vargu nuk duhet kuptuar vetëm fjalë për fjalë. “Bejka e bardhë” bëhet një figurë poetike, përmes së cilës autori i jep natyrës jetë dhe emocion. Pra, bëhet fjalë për Lefter Çipën, poetin dhe këngëtarin e njohur të Labërisë. Tek  vargjet “Tundu, bejkë e bardhë tundu”, Lefter Çipa përdor Bejken e bardhë si një figurë  poetike të natyrës së Labërisë. “Tundu” nuk është thjesht një thirrje për lëvizje, ajo shpreh gjallërinë, bukurinë dhe emocionin që ngjall vëndlindja. Në thelb, autori kërkon të përcjellë, mallin për vëndin e tij, dashurinë për natyrën dhe malet e Labërisë,  bukurinë e peizazhit, që duket sikur merr jetë, një ndjenjë krenarie dhe përkatësie ndaj vendlindjes. Është një mënyrë shumë karakteristike e Lefter Çipës për ta kthyer natyrën në një bashkëbiseduese të gjallë të njeriut. Ai është burimi ku ushqehen shumica e këngëtarëve dhe kompozitorëve të sotëm modernë shqiptarë dhe ku shumica e këngëtarëve kanë preferuar që në repertorin e tyre të kenë të kryerenditur poezitë dhe lirikat befasuese të këtij autori. Është nderuar me çmime dhe dekorata, ndër të cilat me më të lartën “Nderi i Kombit”. Ja disa nga librat e botuara nga Lefter Çipa.

“Bejke e Bardhë” - (1976);

"Shqipëri moj ballëhapur" - (1980);

“Dheun tim përsipër marr” - (1989);

“Bilbilat e vendit tim” - (1990),

“Polifonia dhe vjershërimi i polifonisë” - (1994);

“Bilbili që këndon vetëm” - (1999);

“Për Kosovën prapë do ngrihem” - (1999);

Tre vëllime në vitet 1993-94-95 “Kënga që tret lotin”,

"Këngët e Akroqeranit" - (2002)

"Kënga që tret lotin" - (2002)

"Këngët e Ruzanës" - (2004)

"Flet princi i polifonisë Lefter Çipa" - (2007)

"Engjëj të polifonisë" - (2009)

"Princi i dashurisë" - (2010)

"Vij nga drita" - (2014)

"Këngët e atdheut tim" - (2014)

"Ëndrra nëpër duar" - (2017)

"Ju dua si malli i zemrës : vjershërim shpirtëror për polifonët dhe vendin tim, Pilur" - (2018)

Po si dhe kur u krijua festivali netët e bejkës së bardhë? Netët e Bejkës së Bardhë është një festival i njohur i polifonisë labçe- vënçe  që u krijua në qershor të vitit 2021 në fshatin Pilur të Himarës. "Bejka e bardhë" u shndërrua në një emblemë të shpirtit, vuajtjes, bukurisë dhe këngës burimore të Labërisë. Për të nderuar këtë trashëgimi të vyer dhe vetë poetin Lefter Çipa, komuniteti artistik dhe familjarët e tij (si poeti Kristo Çipa në veçanti) organizuan për herë të parë festivalin në sheshin e Pilurit, duke e kthyer në një ngjarje të përvitshme kushtuar polifonisë labçe vënçe. Emri dhe fryma e këtij festivali vijnë nga kënga e mrekullueshme polifonike "Tundu Bejkë e bardhë tundu".dhe u titullua “Netët  e Bejkës së  Bardhë”   Ja si do ta pershkruante Kristo Çipa, poeti që i jep jetë edhe sot në të shtatin festival radhazi.! “Nëse imagjinata do të lëshohej frezgjidhur për të kërkuar në prehistori ditëlindjen dhe vendlindjen e këngës vëndçe shumëzërëshe polifonike, nuk besoj se do të gjente vënd më orgjinal dhe njëkohësisht romantik e mistik se Piluri dhe sheshi i tij në formë patkoi, që ashtu natyrshëm në përkarshiatjen ndaj detit dhe Çikës flet me këngë legjendën e marrjes së kësaj kënge nga Zeusi. Por edhe në mos qoftë e besueshme legjenda, natyra e papërsëritshme, temperamenti, diversiteti dhe etja zhuritëse për të thënë gjithëçka me tingujt harmonik të perëndishëm të këngës fosforinë të bëjnë të besosh se kjo mrekulli ka ndodhur aty në Pilur dhe vazhdon në përditshmëri e përjetësi të kompozojë hallet e shpirtit dhe kohës në pesë- gjashtë zërave që dëgjohen me ëndje e vëmëndje por nuk mund të shkruhen në asnjë pentagram.” Po  le të ndalemi tek edicioni i shtatë i këtij eventi, larmishmërinë dhe  risitë  që solli ky festival më  hollësisht. Nata e parë 11- Shtator! Ora 18- Parakalimi i kostumeve tradicionale sipas grupeve të këngës. Ora 18.15- Himni kombëtar dhe fjalimet përshëndetës. Ora19- Nis konkurimi. Grupi “ Pavarsia” Vlorë, Grupi “ Gjergj Arjaniti” Mallakastër, Grupi “ Djemtë e Bogonicës”. Grupi “ Tradita labe” Tepelenë, Elegji logatje-Elisabeta Gjoka, Fyell- Sofo Daupaj –Tragjas, Grupi i fshatit Vajzë, Grupi “ Jehona Zagorite”, Grupi i Bolenës, Grupi i Himarës, Elegji logatje Myrvete Beqaj, duke vazhduar me grupet përshëndetës të natës së pare  të Festivalit, Rajmonda Aleksi-aktorja shqiptare rezidente në Janinë, Asambli i valleve “ Krahu i Shqiponjës”. Nata e dytë 12- Shtator 2026. Ora 18- Parakalim i kostumeve tradicionale sipas grupeve të këngës,.Ora 18.15- Himni kombëtar dhe përshëndetjet. Ora 19- Nis konkurimi me, Grupi i Gumenicës, Grupi i Sarandës, Grupi “Krojet e Velçës”, Grupi “ Thesaret Labe “Logatje-Nuredin Bendaj, Grupi “ Kaonët” Delvinë”,Grupet e të rinjve Gjorm-Vllahinë, Grupi “ Epirotët” Tepelenë, Grupi i Bënçës duke vazhduar me grupet pershendetese, Asambli “ Bejkë e bardhë “ Pilur, Asambli “ Shoqata shqiptare Bashkimi”- Zvicër, për ta përmbyllur me ndarjen  e çmimeve. Të  shkruash  për këtë event do të  duhej një  libër i tërë, por në pamundësi do të ndalem vetëm në disa pika kulmore, duke shpresuar se lexuesi do të më mirëkuptojë, jo se grupet e tjera nuk janë më  pak të rëndësishme, sepse pa to nuk do të kishte kuptim ky festival.Pë to do të flasin vetë çmimet e merituara të dhëna nga juria. Ansambli “ Bashkimi” nga Zvicra, shënon një moment kulmor në natën e dytë të festivalit. Artistë të rinj që sollën si përshëndetje interpretime elegante, me cilësi artistike, estetikë performimi dhe profesionalizëm. Vallet dhe përpunimet koreografike të sjella prej tyre, nga perlat e koreografisë shqiptare, ishin perla e këtij festivali. Gjithashtu dua të përmënd këtu edhe një pjesë të  këngës dedikuse nga grupi i Bënçës në këtë festival, të cilët me patosin e tyre dhe zërat brilant, ata e sjellin të  gjallë poetin, aty në sheshin e gurtë ne vëndlindjen e tij, në Pilurin historik.

Në sheshin me dritë  ylberi

Ngrihi se erdhi Lefteri

Dhe si për ta çimentuar këtë  pasuri që  la mbrapa “Korifeu” i këngës Labçe grupi vazhdon me tekstin e këngës si më poshtë!

Bejkë e bardhë e Lefter Çipës

Mbete simbol i traditës

Bejkë e  bardhë, pilurjote

Kuvend kënge vatra jote...!

Në përfundim të festivalit “ Netët e Bejkës bardhë” edicioni i 7- të. Po ju pasqyrojmë edhe vlerësimet e Jurisë. Juria e ngritur për çmimin e publikut në përbërje të cilës ishin, Vasillo Koka, Izmir Kapo, Delo. Isufi

Vlerësoi me çmimin e publikut grupin e këngës labe të “Sarandës”

Juria profesionale me përbërje, Bardhosh Gaçe, Sejmen Gjokoli, Kozma Billa

Vlerësoi me çmimin e parë “ Lefter Çipa” grupin e këngës së Bënçës

Me çmimin e dytë “ Maliq Lila”, grupin e këngës “ Kaonët” Delvinë

Me çmimin e tretë” Feti Brahimi” grupin e këngës Gumenicë.

Me çmimin special “ Muhamet Tartari” grupin e këngës “ Djemtë e Bogonicës”

Me çmimin special “ Haxhi Dalipi” grupin e të rinjve Vllahinë

Me çmimin special “ Nertesi Asllani” grupin e valles Gjorm”

Me çmimin e karierës grupin” Thesaret labe

Me çminin e karierës grupin e fshatit Vajzë

Çmime individuale!

Marrësja më e mirë “ Dhimitër Varfi”-Myrvete Beqaj-Bolenë

Marrësi më i mirë “ Dhimitër Varfi”-Katina Beleri-Himarë

Marrësja më e mirë “ Erimioni Mërkuri”-Drita Bello-“ Jehona Zagorite”

Kthyesi më i mirë “ Dervish Guma” -Sefer Gjika- grupi “ Pavarsia”

Kthyesi më i mirë”Qirjako Bala” - Mateo Alikaj , grupi i Kuçit

Hedhësi më i mirë “ Leni Mërkuri”- Yzedin Sinaj , grupi “ Pavarsia”

Hedhësi më i mirë “ Vitori Mërkuri”-Ladi Sherraj - Vajzë

Ninulla më e mirë- Bejushe Barjamaj- Krojet e Velçës

Instrumentisti më i mirë Sofo Daupi - Tragjas!

Do ta përmbyllim këtu këtë shkrim me një “FALEMINDERIT”  dhe mirënjohje të veçantë për Z, Kristo Çipa, “MJESHTER I MADH” dhe stafit të tij për  realizimin e këtij eventi me kaq vlerë  krahinore e kombëtare, në  mbajtjen gjallë  të  historisë, kulturës dhe traditës. Mirënjohje, Ministrisë së kulturës, Bashkisë së Himarës për mbështetjen  dhe faleminderit gjithë grupeve pjemarrëse, që me kostumet shumë ngjyrëshe dhe performacat e tyre i dhanë jetë e gjallëri këtij eventi. Falenderimi shkon edhe për jurinë  e çmimit të publikut dhe atë profesionale, që me përkushtim dhe të vënë në vështirësi bënë të mundur ndarjen e  çmimeve!  Mirë u takofshim në eventin e radhës!